Het raadsel van Pindarus

Worden wie je bent klinkt eenvoudig. Maar wie ben je eigenlijk, en waarom zou je dat willen weten?

Opslaan
Delen
Photo by Nastia Petruk / Unsplash

    Become who you are: worden wie je bent. Het klinkt best eenvoudig. Het suggereert dat iemand ergens al weet wie hij of zij is en er alleen nog achter moet komen hoe dat er dan precies uitziet. In de praktijk blijkt het echter een lastige opgave. Bovendien: wie ziet de aanleiding om zichzelf deze vraag te stellen? En wil je je dan inspannen om het antwoord te vinden?

    De aanleiding komt vaak voort uit een gevoelde noodzaak. Je leven verloopt niet zoals je voor ogen had. Of het nu gaat om je werk, de relaties die je hebt of de eigenwaarde die je niet of te weinig voelt. Soms lijkt het leven je erop te wijzen dat er iets moet gebeuren. En dat jijzelf aan zet bent.

    Een eerste stap is dan een zelfonderzoek. Al dan niet met hulp ga je op zoek naar de oorzaak van je ongemak. Als je denkt die gevonden te hebben, vraag je je af wat je eraan zou kunnen doen om te repareren wat er ‘stuk’ is. Of, als dat niet mogelijk is, wat je kunt doen om je leven te veranderen. Je zoekt naar je talenten en vraagt bevestiging van mensen die je het beste kennen. Je talenten worden dan al snel wie je bent. Identificatie met wat goed aan je is, ligt voor de hand. Wat je als minder of ondermaats aan jezelf ervaart, moet vermeden worden. Gecamoufleerd zelfs. Na deze heroriëntatie heb je met een beetje geluk een nieuwe focus gekregen en kun je verder met je verbeterde ik.

    Natuurlijk geef ik een versimpelde voorstelling van zaken. In werkelijkheid kent dit veelkoppige monster vele variaties. Maar in de kern is dit wel hoe het vaak gaat: een nieuwe afstemming van het eigen ik op de sociale en professionele context waarin je verkeert. Een opnieuw aanpassen aan een verder vaak gelijkblijvende omgeving, waarin je jezelf weer beter hoopt te herkennen. Soms tegen beter weten in. En soms moet je van omgeving veranderen om weer verder te kunnen.

    Het bovenstaande heeft weinig te maken met het idee van worden wie of wat je bent. Zelfwording is een raadsel, zoals de titel van deze blog al aangeeft. Een raadsel met tijdelijke antwoorden. Het was de Griekse dichter Pindarus die als eerste de paradox van zelfwording beschreef: word wie je bent, door te leren wie dat is. De paradox is dat we denken een vastliggende natuur te hebben die we nog niet bereikt hebben, alsof het een zaak is van het ontwikkelen en gebruiken van onze talenten. Onze individuele natuur is echter wel degelijk aan verandering onderhevig. Je kunt doelbewust aan jezelf werken en dan merken dat je ondertussen veranderd bent. Onze natuur is hooguit ten dele gegeven. Het vraagt karakter om jezelf te vormen.

    Worden wie je bent is een proces waarbij je onderzoekt of de conditioneringen die jou gevormd hebben wel de jouwe zijn. Je realiseert je dat je niet alleen een mens bent die op basis van sociale, culturele en pedagogische regels leeft. Er is ook nog iemand anders: je innerlijke mens. Die kan in botsing komen met de geconditioneerde mens in jou. Er ontstaan interne conflicten, die zich maar al te vaak uiten in het dagelijkse leven, zonder meteen prijs te geven wat de aard van het conflict is.

    Wat te doen? Het begint met de keuze om uit te vinden wie je bent. Mensen geven op de meest uiteenlopende manieren signalen af van waar hun hart voor klopt. Het is de kunst dit te gaan opmerken. Een keuze maken om een leven te leiden dat werkelijk het jouwe is, is niet eenvoudig. Het is niet alleen een kwestie van veel aandacht aan je innerlijk besteden door yoga, meditatie of welke andere praktijk dan ook, ook al kan dat zeker behulpzaam zijn. Zelfwording is een constante oefening in jezelf worden. Jezelf serieus nemen en luisteren naar wat je geest en je lichaam je vertellen. Gaandeweg durven experimenteren en accepteren dat niet alles gaat lukken.

    Die oefening doe je niet alleen. Wie je bent, ontdek je ook in de ontmoeting met anderen: in wat zij in je zien, en in de weerstand en bevestiging die je onderweg tegenkomt.

    Dan komt er een moment dat de aanvankelijke vrees waarmee de keuze om jezelf te vinden gepaard gaat, omslaat in een vorm van geluk. Het geluk dat je de keuze hebt gemaakt jezelf te vinden, en de rijkdom die je dat brengt. Een rijkdom die je kunt aanwenden om ook anderen te helpen. Op de manier die jou past. Die jij gevonden hebt.

    De zin van het leven is te worden wie je bent. Bijdragen aan dat proces bij anderen is voor mij een deel geworden van wie ik ben.

    Ik sluit af met een citaat van de filosoof Friedrich Nietzsche, uit Schopenhauer als opvoeder (1874). Hij heeft het grote belang benadrukt van de keuze om zelf je leven te vormen. Een oproep om iets van je leven te maken, die ik van harte wil beamen:

    Niemand kan de brug voor je bouwen waarover juist jij de rivier des levens moet overschrijden, niemand behalve jij alleen. Weliswaar zijn er talloze paden, bruggen en halfgoden die jou door de rivier willen dragen. Maar alleen tegen de prijs van jezelf. Je zou het verpanden en verliezen. Er is in de wereld een enkele weg die niemand kan gaan behalve jij. Waarheen hij leidt? Vraag niet, ga hem!


    Eerder verschenen op Thymoz World, herzien in november 2026.